Co zrobić, gdy pojawiają się osy?

Osy i ich zwalczanie

    Osy i inne owady mogące użądlić, jak szerszenie, pszczoły..., gdy pojawiają się w naszym otoczeniu budzą niepokój i obawę. Najczęściej owady te nie stanowią zagrożenia dla człowieka. Pozostawione same sobie zazwyczaj nie interesują się obecnością ludzi. Jednakże duża liczebność owadów w naszym otoczeniu zwiększa ryzyko bezpośredniego kontaktu z nimi i w rezultacie może doprowadzić do przykrych konsekwencji. Użądlenie przez pojedynczą osę, a nawet kilkanaście os jest dla przeciętnego człowieka niegroźne, lecz bardzo nieprzyjemne. Inaczej ma się sprawa u ludzi uczulonych na jad osy, tu konsekwencje mogą być poważne. Ponadto osy żerując na różnych rozkładających się odpadkach np. w śmietnikach, a następnie na naszym pożywieniu mogą roznosić choroby zakaźne. Należy jednakże jasno powiedzieć, że osy czynią wiele dobrego w przyrodzie, chociażby niszcząc szereg szkodliwych insektów, czy uprzątając rozkładające się resztki. Dlatego, jeżeli można, to najlepiej zostawić je w spokoju. Jednakże, jeżeli osy przeszkadzają Ci, boisz się ich, wtedy najlepsze co możesz zrobić to:

Jeżeli zostałeś użądlony i jesteś uczulony lub ślad po użądleniu niepokojąco powiększa się nawet do ok. 10 cm i utrzymuje się powyżej 24 h należy skontaktować się z alergologiem.


Poznaj lepiej osy, nic tak nie pomaga jak dobre rozpoznanie przeciwnika!

Osy m.in. wraz z pszczołami i mrówkami, należą do rzędu błonkoskrzydłych. Istnieje bardzo dużo gatunków os, siedem z nich to gatunki społeczne. Te powszechnie występujące u nas to osy pospolite, na polach i suchych łąkach możemy spotkać osę rudawą. Dla przeciętnego człowieka są praktycznie nie do odróżnienia.

robotnica osy pospolitej zdjęcie robotnicy osy pospolitej

Osa pospolita (Vespula vulgaris):

Charakterystyczne ubarwienie os używane jest również przez szereg insektów w celu zmylenia potencjalnych wrogów. Dlatego w niektórych przypadkach łatwo o pomyłkę.

owad podobnie ubarwiony do osyowad podobnie ubarwiony do osyowady o łudząco podobnym ubarwieniu do osy


 Cykl życiowy os

gniazdo osgniazdo os


Co jedzą osy?

Larwy os wymagają dużej ilości protein dlatego chętnie żywią się upolowanymi i przyniesionymi przez robotnice insektami, nie gardzą nadpsutym mięsem i rybami. Robotnice potrzebują głównie energii tj. węglowodanów znajdujących się w nektarze kwiatów, słodyczach, świeżych i przerobionych owocach... Istnieje również wymiana pokarmu pomiędzy larwami a robotnicami. Robotnice karmią larwy w zamian otrzymując słodką wydzielinę. Królowa, gdy już jest ograniczona wyłącznie do przebywania w gnieździe jest karmiona przez robotnicę miksturą nektaru, owoców i kawałków mięsnych.


Liczebność os

Liczba os pojawiających się późnym latem/jesienią zależy przede wszystkim od dwóch czynników:

Zła wiosna oznacza, że wiele gniazd zostaje zniszczonych i w związku z tym powstanie mała liczba os.

Duża liczba samic, które przezimowały oznacza dużą konkurencję przy wyborze lokalizacji gniazd na wiosnę itd. Królowe będą więc w słabej kondycji i ich rozrodczość będzie mniejsza.

Najlepsze warunki do powstania dużej populacji to sucha wiosna i nieduża liczba samic, które przezimowały. Roje będą w takich warunkach silne i liczebne (jesienią może być nawet ok. 10.000 osobników w jednym gnieździe o wielkości małego fotela, przeciętnie jest do 500 sztuk), a jesienią wyleci duża liczba zimujących samic.

W kolejnym roku liczba os powinna być mniejsza, a to z powodu teoretycznie dużej liczby samic, które przezimują.


Agresywność os

Osy pozostawione samie sobie przeważnie nie są agresywne. Jednakże ich agresywność wzrasta wraz z liczebnością i wzrostem temperatury.

Gniazdo os ma temperaturę wyższą od otoczenia o 5-10oC. Przy temperaturach na zewnątrz powyżej 30oC temperatura w gnieździe jest bardzo wysoka, a osy stają się bardzo niespokojne.

Wysoka liczebność zarówno os, jak i ludzi prowadzi do agresywnych zachowań. W takich warunkach niewielkie podrażnienie może spowodować bardzo agresywną odpowiedź.

Pod koniec lata, na jesieni, gdy w gnieździe liczebność larw spada, spada również ilość produkowanego przez larwy dla robotnic słodu. Robotnice żerują wtedy bardziej intensywnie, często na sfermentowanych pokarmach. O tej porze roku aktywność "półpijanych" os jest szczególnie odczuwalna. 

Jaskrawe barwy, ciemne kolory, dynamiczne ruchy, np. wymachiwanie rękami, przebywanie w pobliżu gniazda to wszystko czynniki zwiększające agresywność os.


Żądło osy

Żądło jest obiektem naszych największych obaw w stosunku do os. W odróżnieniu od pszczół, żądło os nie ma haczykowatych wyrostków uniemożliwiających jego wyciągnięcie przez owada, dlatego może być użyte wiele razy. Żądło jest zmodyfikowanym pokładełkiem i z tego powodu samce osy nie mogą żądlić. Ból spowodowany użądleniem jest wynikiem wstrzykiwanego przez osę kompleksu protein. Na użądlenie ludzie reagują bardzo różnie. Niektórzy stają się rozrzewnieni, niektórzy odczuwają ból i swędzenie, a w innych rzadkich przypadkach może dojść do poważnej reakcji alergicznej, przy której w skrajnym przypadku może dojść do śmierci na skutek wstrząsu anafilaktycznego.

Kilka ciekawych sposobów z XV wieku na użądlenia:

    Oblepienie malwowym liściem

    Olejek laurowy

    Ocet i sól wymieszane z miodem

    Pomiot gęsi

W przeciwieństwie do potocznych sądów jad osy ma odczyn neutralny, a nie alkaliczny, pH 6.8-6.9, dlatego aplikacje z zasad nie są pomocne!

Ważne rzeczy w przypadku użądlenia:


Osy jako szkodniki

Osy mogą powodować spore szkody na miękkich owocach, jednakże uszkadzanie śliwek i jabłek występuje zazwyczaj po początkowym uszkodzeniu tych owoców przez ptaki lub gąsienice. Osy mogą wyrządzać spore szkody w magazynach cukru, fabrykach przetworów i innych miejscach zawierających dużo słodkich i mocno zapachowych substancji. Są uciążliwe w kuchniach i miejscach spożywania posiłków. W niektórych latach czynią duże szkody wśród pszczół miodnych. W początkowym okresie sezonu atakują i porywają robotnice pszczół w późniejszym czasie kradną miód, larwy i poczwarki z uli. Osy poprzez żerowanie na różnych resztkach organicznych, śmietnikach itp., a następnie na produktach spożywczych np. ciastka mogą być wektorami niektórych chorób. 


Osy jako owady pożyteczne

Osy są bardzo pożyteczne, żywią swoje larwy wieloma szkodliwymi owadami, uprzątają różne resztki organiczne. Latając po nektar zapylają również kwiaty.


 Co mam zrobić z osami?

Jeżeli masz osy, wiesz o nich już sporo, ale ciągle chcesz się ich pozbyć możesz zrobić jedną z następujących rzeczy:

Jeżeli osy nie przeszkadzają Ci - nie zaatakują Ciebie dopóki nie zostaną same zaatakowane/rozdrażnione - wtedy pozostawiony późną jesienią rój obumrze i samodzielnie i bezpiecznie będziesz mógł usunąć gniazdo.


zwalczanie os, preparaty i środki